حمل مقيد بر مندوب ر . ك : حمل مقيد بر استحباب حيثيات تقييدى حكم ر . ك : قيد مقوّم حكم « خ » خاص لفظ يا حكم داراى شمول كمتر در مقايسه با لفظ يا حكم ديگر خاص ، مقابل عام بوده و به لفظى گفته مىشود كه دايره شمول آن بر افرادش ، نسبت به عام محدودتر است ؛ مانند : كلمه « دانشمندان نحو » كه دايره شمول آن از كلمه « دانشمندان » كمتر است . نكته اول : رابطه ميان عام و خاص ، رابطه نسبى و اضافى است ؛ يعنى ممكن است لفظى در مقايسه با لفظ ديگر ، عام و نسبت به لفظى ديگر ، خاص باشد . نكته دوم : گاهى به خود حكم ، و گاهى به لفظ دلالت‌كننده برآن ، خاص اطلاق مىشود . خضرى ، محمد ، اصول الفقه ، ص 173 . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 1 ، ص 139 . علامه حلى ، حسن بن يوسف ، مبادى الوصول الى علم الاصول ، ص 131 . خاص و عام ر . ك : عام و خاص خاصين من وجه ر . ك : عام و خاص من وجه خبر الفاظ حكايت‌كننده از سنّت معصوم عليه السّلام يا نفس سنّت محكيّ خبر ، مقابل انشا بوده و در لغت به معناى قولى است كه احتمال صدق و كذب آن وجود دارد و در اصطلاح اصوليون ، به آن دسته از كلام غير معصوم گفته مىشود كه از قول ، فعل يا تقرير معصوم عليه السّلام حكايت مىكند . به بيان ديگر ، نقل و حكايت كردن سنت معصوم عليه السّلام را روايت ، حديث و يا خبر مىگويند . اهل سنت اعتقاد دارند خبر يا حديث ، به سخنانى مىگويند كه به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نسبت داده مىشود ؛ در مقابل قرآن كه كلام خدا است . گاهى خبر يا حديث ، هم به سخنان معصوم عليه السّلام ( محكى ) و هم به سخنان غير معصوم كه از سنت معصوم عليه السّلام حكايت دارد ( حاكى ) اطلاق مىشود . نكته اول : حديث و خبر را معمولا مرادف هم مىگيرند ، اما بعضى حديث را مختص كلام معصوم عليه السّلام دانسته و خبر را كلام غير معصوم مىدانند . نكته دوم : در بحث حجيت خبر واحد ، سخن از حجيت خبرى است كه حسى ( نه حدسى ) و داراى اثر شرعى باشد ، چه با واسطه و چه بىواسطه . مشكينى ، على ، اصطلاحات الاصول ، ص 141 . مشكينى ، على ، تحرير المعالم ، ص 159 . صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 2 ، ص ( 174 - 172 ) . آذرى قمى ، احمد ، تحقيق الاصول المفيدة فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص 131 . خمينى ، روح اللّه ، مناهج الوصول الى علم الاصول ، ج 1 ، ص 94 . اسنوى ، عبد الرحيم بن حسن ، التمهيد فى تخريج الفروع على الاصول ، ص 443 . طوسى ، محمد بن حسن ، عدة الاصول ( ط . ق ) ، ج 1 ، ص 230 . رشاد ، محمد ، اصول فقه ، ص 203 و ( 305 - 304 ) . نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ج 2 ، ص 109 . خبر با واسطه خبر ناقل سنت معصوم عليه السّلام به يك يا چند واسطه خبر با واسطه كه مقابل خبر بدون واسطه است به خبرى گفته مىشود كه شخص آن را به‌طور مستقيم از معصوم عليه السّلام نقل نمىكند ، بلكه ميان او و معصوم عليه السّلام واسطه وجود دارد و اين خبر توسط آن واسطه به اين شخص رسيده است . واسطه گاهى يك نفر و گاهى بيش از يك نفر است . مثل اينكه گاهى « زراره » ، روايتى را بىواسطه از امام صادق عليه السّلام شنيده ، كه اين خبر بدون واسطه شمرده مىشود و گاهى كسان ديگرى خبر امام صادق عليه السّلام را از زبان « زراره » شنيده‌اند ، كه اين خبر را خبر با واسطه مىگويند . اصولىها در اينكه آيا خبر با واسطه حجت است يا خبر بدون واسطه ، اختلاف دارند ؛ مشهور ، خبر واحد با واسطه را داراى حجيت مىدانند ، و به اشكال‌هاى نظريه غير مشهور ( تقدّم رتبى حكم بر موضوع و اتحاد شرط و مشروط ) پاسخ داده‌اند . صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 2 ، ص 174 . حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 3 ، ص 242 . حايرى ، عبد الكريم ، درر الفوائد ، ص 387 . حيدر ، محمد صنقور على ، المعجم الاصولى ، ص 557 . خبر بدون واسطه خبر ناقل مستقيم سنّت معصوم عليه السّلام خبر بدون واسطه ، مقابل خبر با واسطه بوده و به اين معنا است كه شخص به‌طور مستقيم روايتى را از معصوم عليه السّلام نقل مىكند ، مانند